عصر اولین ها// رئوف پیشدار : اسرائیل و آمریکا بی اعتنا به همه ی اصول پذیرفته شده جهانی از جمله منشور ملل متحد ،ایران را در ۲۳خرداد ماه ۱۴۰۴مورد تهاجم نظامی قرار دادند و به این ترتیب خاورمیانه وارد فضای جدیدی در حوزه امنیتی شد که ادامه آن می تواند فراتر از منطقه، تهدیدی جدی برای صلح و امنیت جهان باشد.
طبق حقوق بینالملل هر عضوی از جامعه بینالملل که به صورت بالقوه یا بالفعل در معرض تجاوز قرار داشته باشد، حق آن را خواهد داشت تا برای احقاق حقوق خود به نهادهای جهانی از جمله شورای امنیت سازمان ملل و نهادهای قضایی بینالملل مانند دیوان بینالمللی دادگستری شکایت ببرد و جامعه جهانی در برابر آن تعهداتی دارد که اعمال مساعی لازم برای پیشگیری از تجاوز و در صورت وقوع، دفع آن از جمله آنهاست. «حفظ صلح و امنیت بینالمللی و بدین منظور به عمل آوردن اقدامات دستهجمعی موثر برای جلوگیری و برطرف کردن تهدیدات علیه صلح و متوقف ساختن هرگونه عمل تجاوز یا سایر کارهای ناقض صلح و فراهم آوردن موجبات تعدیل و حل و فصل اختلافات بینالمللی یا وضعیتهایی که ممکن است منجر به نقض صلح شود با شیوههای مسالمتآمیز و طبق اصول عدالت و حقوق بینالملل» یک اصل اساسی در منشور ملل متحد است که مقاصد اصلی آن بر این پایه استوار است. در منشور ملل متحد برای همهی حاکمیتها در سطح جهان (حتی آنهایی که عضو سازمان ملل نیستند) اصل تساوی حاکمیت به عنوان یک اصل بنیادی دیده شده و ترتیباتی توصیه شده تا همهی کشورها بتوانند از یاریها و پشتیبانی ملل متحد برای برقراری صلح جهانی استفاده کنند.
بند ۳ از ماده ۲ منشور ملل متحد فصل مقاصد و اصول، حکم و ایجاد تعهد میکند که «کلیه اعضا اختلافات بینالمللی خود را به وسایل مسالمتآمیز به طریقی که صلح و امنیت بینالمللی و عدالت به خطر نیفتد، حل خواهند کرد.» و بند ۴ از ماده ۲ همین منشور همه ی اعضا را مکلف میکند تا «در روابط بینالمللی خود از تهدید به زور یا استفاده از آن علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری یا از هر روش دیگری که با مقاصد ملل متحد مباینت داشته باشد» خودداری کنند. از جمله ترتیباتی که اعضای ملل متحد در منشور آن برای حفظ صلح و امنیت بینالمللی دیدهاند، بند اول از ماده ۲۴ منشور (فصل وظایف و اختیارات شورای امنیت) اشاره به این مهم دارد که «به منظور تامین اقدام سریع و موثر از طرف ملل متحد، اعضای آن مسؤولیت اولیه حفظ صلح و امنیت بینالمللی را به شورای امنیت واگذار کرده و موافقت میکنند که شورای امنیت در اجرای وظایفی که به موجب این مسؤولیت برعهده دارد از طرف آنها اقدام کند.» شیوه عمل و اختیارات دیده شده برای شورای امنیت در این باره در مواد بعدی همین فصل از منشور ملل متحد آمده که برای مطالعه بیشتر میتوان به آن رجوع کرد.
با این توضیح، میتوان مصداقهایی را در وضعیت امروز جهان دید که بالقوه مخل صلح و امنیت جهانی دانسته میشود. تجاوز نظامی به ایران و تهدیدهای روزانه آمریکا و رژیم تل آویو در توسل به قوه قهریه علیه ایران و امکانات و تاسیسات زیربنایی آن از جمله طرحهای تحقیقات هستهای که ایران با استناد به بندهایی از پیمان NPT از جمله بندهای ۴ و ۲ آن، تحقیق و فعالیت در این زمینه را حق قانونی خود میداند و پیمان نیز بر آن صراحت داشته است، از جمله مصادیق «تجاوز» است.
دفع تجاوز (حتی احتمال فیزیکی آن با توجه به صراحت آن در حقوق بینالملل) خواه فردی یا دستهجمعی، لطمهای به حق ذاتی هیج عضوی از اعضای ملل متحد که در منشور نیز دیده و مورد تاکید قرار گرفته است، وارد نخواهد کرد و طبیعی که نهتنها ایران که هر واحد سیاسی دیگر در صورت لزوم دست به اقدامات بازدارنده لازم برای دفاع از خود خواهد زد.
دفاع از واحد سیاسی مورد تجاوز قرار گرفته و تنبیه متجاوز از طرق مختلف از جمله «عملیات اجرایی دستهجمعی بینالمللی» آنگونه که اشاره شد از وظایف ذاتی شورای امنیت است که نهتنها منافاتی با حق ذاتی دولتها برای دفاع از خود ندارد که میتواند تقویتکننده آن نیز باشد. مقامات ایرانی حتما شکایت از آمریکا و رژیم صهیونیستی به شورای امنیت برای تهدید صلح و امنیت جهانی را تعقیب میکنند و جامعه جهانی نیز توجه دارد که این نوع تهدیدها چه آثار و عواقب خطرناکی در پی خواهد داشت که شدت یافتن رقابتهای تسلیحاتی در منطقه، تشدید کسر اعتماد کشورها به یکدیگر، متزلزل ساختن بیشتر اقتصاد جهانی و سوءاستفاده بیشتر گروههای تروریستی از فضای بهوجود آمده، تنها بخشی از آن خواهد بود.
- نویسنده : رئوف پیشدار
