دکتر عکاشه؛ میراثی از قلب زمین
دکتر عکاشه؛ میراثی از قلب زمین
باید گفت درگذشت دکتر بهرام عکاشه  پایان یک عمر پایمردی علمی، آموزشی و اجتماعی بود. با این حال، میراث او (از هشدارها و پژوهش‌هایش تا تربیت نسل‌های جدید) نباید فراموش شود. بلکه باید تجمیع، توسعه و نهادینه شود تا نمایانگر احترام جامعه به خدمات علمی‌اش باشد و گامی موثر در پیشگیری از فجایع طبیعی برداریم.

عصر اولین ها// بهرام بابادی عکاشه، متولد ۱۳۱۵ در مسجدسلیمان، به‌عنوان اولین استاد زلزله‌شناسی ایران شناخته می‌شود. او پس از تحصیل در فیزیک دانشگاه تهران در سال ۱۳۳۸، برای ادامه تحصیل به آلمان رفت و در پاییز ۱۳۴۸ دکترای ژئوفیزیک خود را از دانشگاه فرانکفورت دریافت کرد. پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۸، دکتر عکاشه به مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران پیوست. وی از سال ۱۳۶۴ تا زمان بازنشستگی، ریاست بخش زلزله‌شناسی این مؤسسه را بر عهده داشت و با تاسیس رشته ژئوفیزیک در دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال در سال ۱۳۷۸، نقشی کلیدی در توسعه تحصیلات تکمیلی داشت.

وی در طول فعالیت خود، بیش از ۱۰۰ مقاله داخلی و ۳۵ مقاله بین‌المللی منتشر کرد، یک کتاب تألیف نمود و نقش اصلی در راه‌اندازی پایگاه‌های زلزله‌نگاری کشور داشت. همچنین مطالعاتی درباره طراحی ساختگاه راکتور تحقیقاتی تهران و تحلیل مقاومت سازه‌های حساس در برابر زلزله را هدایت کرد. بهرام عکاشه به‌طور مستمر در رسانه‌ها حضور یافت و هشدار‌هایی جدی درباره ریسک زلزله تهران و لزوم مقاوم‌سازی شهری یا حتی «انتقال پایتخت» مطرح کرد تا تلفات ناشی از زلزله احتمالی کاهش یابد.

چرا میراث علمی عکاشه باید زنده نگه داشته شود؟

دانش فنی و عملی مطالعات ایشان به‌ویژه در حوزه طراحی ساختگاه و شبکه‌های ثبت زلزله، همچنان چراغ راه مهندسان و زلزله‌شناسان ماست. هشدارهای پیشگیرانه صدا و رسانه‌های وی درباره تهدید زلزله، فرصتی مغتنم برای برنامه‌ریزی بهتر شهری بود که باید ادامه یابد. علاوه بر این تربیت نسل آینده صدها دانشجو و پژوهشگر تحت هدایت او، اکنون ظرفیت اجرای پروژه‌های ملی را دارند؛ اما نیاز به حمایت و اعتبارسنجی مداوم دارند.

افزون بر این برای گرامیداشت و تداوم مسیر علمی او پیشنهادات زیر قابل ذکر است:

ایجاد دفترچه و آرشیو دیجیتال از مقالات، گزارش‌ها و مصاحبه‌های به‌جامانده؛

راه‌اندازی مرکز تحقیقات زلزله‌شناسی عکاشه در دانشگاه تهران یا دانشگاه آزاد تهران شمال؛

روز گرامی‌داشت یادبود استاد با برگزاری کنفرانس‌ها و جایزه پژوهشی با نام ایشان؛

ادغام یافته‌های علمی در ساخت‌وساز شهری و جلسات تخصصی با مدیریت بحران و سازمان نظام مهندسی؛

تداوم همکاری با رسانه‌ها برای ترویج فرهنگ علم‌مدار در مواجهه با مخاطرات طبیعی.

باید گفت درگذشت دکتر بهرام عکاشه  پایان یک عمر پایمردی علمی، آموزشی و اجتماعی بود. با این حال، میراث او (از هشدارها و پژوهش‌هایش تا تربیت نسل‌های جدید) نباید فراموش شود. بلکه باید تجمیع، توسعه و نهادینه شود تا نمایانگر احترام جامعه به خدمات علمی‌اش باشد و گامی موثر در پیشگیری از فجایع طبیعی برداریم.