عصر اولین ها// منوچهر برون:در دهه شصت، وقتی رادیو یکی از مهمترین پنجرههای مردم به جهان خبر، فرهنگ و هنر بود، از صدای خوزستان صدایی شنیده میشد که برای بسیاری از شنوندگان آشنا و دلنشین بود؛ صدایی جوان، پرانرژی و مسلط بر زبان و ادبیات فارسی که واژهها را با دقت و تکیهکلامی خاص ادا میکرد. صدایی که آرامآرام از مرزهای رادیو عبور کرد و در بسیاری از برنامهها و مستندهای تلویزیونی نیز به عنوان گفتار متن شنیده شد. سخن از استاد عزت کوتی عرب، مجری توانمند و باسابقه رادیو و تلویزیون خوزستان است.
عزت کوتی عرب از آن نسل هنرمندانی است که رسانه را نه از سر اتفاق، بلکه با عشق و علاقه انتخاب کردند. شغل اصلی او معلمی بود؛ حرفهای که خود به تنهایی نیازمند دانش، صبر، قدرت بیان و ارتباط با انسانهاست. اما در کنار معلمی، دنیای اجرا نیز او را به سوی خود کشاند و مجریگری را به عنوان یک فعالیت هنری و حرفهای دنبال کرد. شاید همین تجربه معلمی بود که بعدها به بیان او عمق بیشتری بخشید؛ چرا که معلم پیش از آنکه سخن بگوید، باید بداند چگونه سخن را به دل مخاطب بنشاند.
چهار دهه حضور در رسانه، برای هر هنرمندی کارنامهای قابل تأمل است. در این سالها، عزت کوتی عرب برنامههای مختلفی را اجرا و در تولید و تهیه بسیاری از برنامهها مشارکت داشته است. مدتی نیز از خوزستان به رادیوهای سراسری رفت و در شبکههایی مانند رادیو ایران و دیگر شبکههای رادیویی، اجرای برنامههای اصلی را بر عهده گرفت. این حضور در رسانه ملی، نشاندهنده توانایی و تسلط او بر فن اجرا و جایگاه حرفهایاش در میان مجریان آن دوره است.
مجری رادیو، بیش از هر چیز با صدا شناخته میشود. او چهرهای ندارد که مخاطب ببیند؛ تنها کلمات است و صدا و لحن. به همین دلیل، صدا باید بتواند تصویر بسازد، احساس ایجاد کند و شنونده را با خود همراه کند. عزت کوتی عرب از جمله گویندگانی بود که صدایش میتوانست در ذهن مخاطب تصویر بسازد. تسلط بر زبان فارسی، انتخاب درست واژهها و شیوه بیان، از ویژگیهایی بود که اجرای او را از یک خوانش ساده متن فراتر میبرد.
اما فعالیت او تنها به اجرا محدود نمانده است. عزت کوتی عرب نویسندهای توانا نیز هست و در طول سالهای فعالیت خود، متنهای بسیاری نوشته و با شعر و ادبیات نیز مأنوس بوده است. این پیوند میان ادبیات و اجرا، یکی از دلایلی است که به بیان او رنگ و شخصیت خاصی بخشیده است. مجریای که ادبیات را بشناسد، واژه را فقط ادا نمیکند؛ به آن جان میدهد.
یکی از ارزشمندترین بخشهای کارنامه او را باید در تربیت نسل تازهای از مجریان جستوجو کرد. پس از بازگشت به اهواز، تجربه سالها فعالیت در رسانه را در اختیار جوانانی قرار داد که بعدها بسیاری از آنان به مجریان شناختهشده صحنه، رادیو و تلویزیون تبدیل شدند. این شاید یکی از ماندگارترین میراثهای یک هنرمند باشد؛ اینکه بخشی از دانش و تجربه خود را به نسل بعد منتقل کند.
استاد عزت کوتی عرب از آن دست چهرههایی است که تأثیرشان تنها در برنامههایی که اجرا کردهاند خلاصه نمیشود. گاهی یک هنرمند را باید در آدمهایی جستوجو کرد که از او آموختهاند. شاگردانی که امروز خود در عرصه اجرا فعالیت میکنند، ادامه همان مسیری هستند که نسلهای پیشین برای آنها هموار کردند.
بازنشستگی از شغل معلمی نیز پایان فعالیت او نبود. پس از سالها تدریس، فرصت بیشتری پیدا کرد تا تمام وقت و تجربه خود را در خدمت اجرا و رسانه قرار دهد. گویی معلمی و اجرا، دو مسیر جداگانه در زندگی او نبودند؛ هر دو به یک مقصد میرسیدند: ارتباط با مردم و انتقال اندیشه و احساس از طریق کلام.
امروز وقتی از پیشکسوتان رادیو و تلویزیون خوزستان سخن میگوییم، نام عزت کوتی عرب در میان چهرههایی قرار میگیرد که بیش از چهار دهه در این عرصه حضور داشتهاند. نسلی که با امکانات محدودتر از امروز، اما با عشق و تعهد فراوان، برای اعتلای رسانه تلاش کردند.
رادیو روزگاری خانه صداها بود؛ صداهایی که بدون تصویر، در ذهن مردم چهره میساختند. بعضی از این صداها با گذشت سالها خاموش شدند و برخی همچنان در حافظه مخاطبان باقی ماندهاند. صدای عزت کوتی عرب از آن صداهایی است که برای چند نسل از مردم خوزستان، یادآور روزهایی است که رادیو بخشی از زندگی روزمره آنان بود.
ارزش یک پیشکسوت تنها به تعداد سالهای حضورش در رسانه نیست؛ به میزان اثری است که بر رسانه و نسلهای پس از خود گذاشته است. عزت کوتی عرب هم سالها اجرا کرده، هم نوشته، هم آموخته و هم آموختههایش را به دیگران منتقل کرده است.
به احترام بانویی که بیش از چهار دهه با کلمه، صدا و تصویر زندگی کرده است؛ بانویی که از کلاس درس به استودیو رفت و از استودیو به کلاس تجربه بازگشت؛ بانویی که صدایش بخشی از خاطره شنیداری خوزستان است و شاگردانش بخشی از آینده اجرای این سرزمین را ساختهاند.
عزت کوتی عرب را میتوان از نسل صداهای ماندگار خوزستان دانست؛ صدایی که از رادیو آغاز شد، به تلویزیون رسید و امروز بیش از هر چیز، در حافظه فرهنگی چند نسل از مردم این دیار طنینانداز است.
